W ramach Wspólnot Europejskich prowadzonych jest kilka wspólnych polityk: wspólna polityka handlowa, rolna, rybołówcza, transportowa i walutowa. Ich wspólną cechą jest to, że w ściśle określonym zakresie nastąpiło przekazanie kompetencji ze szczebla krajowego poszczególnych państw członkowskich na szczebel ponadnarodowy, a zatem instytucji wspólnotowych. Nie oznacza to oczywiście, że państwa straciły wpływ na działania prowadzone w ramach wspólnych polityk, gdyż wspólnie podejmują decyzje w ramach Rady Unii Europejskiej. W trakcie zajęć zostaną przedstawione cztery, jak się wydaje, najważniejsze z nich: handlowa, rolna, walutowa, pomocy publicznej.

Wspólna polityka rolna - dr hab. Renata Grochowska

Polityka rolna Unii Europejskiej (UE) należy do najbardziej skomplikowanych polityk, zarówno w sensie prawnym, jak instytucjonalnym oraz finansowym. Około 40 proc. prawodawstwa unijnego (acquis communautaire) dotyczy rolnictwa. Polityka rolna UE podlega od czasu swego powstania ciągłym zmianom. Przyjmowane rozwiązania są zazwyczaj kompromisem między poszczególnymi państwami członkowskimi UE. Unia funkcjonuje ponadto, tak jak inne bloki polityczno-gospodarcze, w ramach umów międzynarodowych, np. ze Światową Organizację Handlu (World Trade Organisation – WTO), określających dopuszczalne wielkości wsparcia dla rolnictwa.
Polska ma znaczną reprezentację w unijnych instytucjach i odpowiednio dużą liczbę głosów, a co za tym idzie – wpływ na podejmowane w UE decyzje. Może także liczyć na sojusze zawarte z tymi krajami, które reprezentują interesy zbieżne z polskimi i popierają nasze postulaty. Tak więc potencjalnie Polska ma znaczne możliwości, by stać się ważnym uczestnikiem „wielkiej gry” w UE.
Chciałabym Państwo zaprosić do udziału w tej grze, na razie w roli obserwatora. Aby ułatwić Państwu zrozumienie rozmaitych uwarunkowań, wpływających na stanowiska instytucji unijnych oraz państw członkowskich, a także zakulisowe rozgrywki, toczące się przy okazji oficjalnych wydarzeń, proponuję przebieg naszych zajęć w formie trzech następujących modułów:

• w module I zastanowimy się nad poziomem i efektywnością subsydiowania rolnictwa w UE i na świecie. Prześledzimy także ewolucję zmian WPR w zakresie stawianych przed tą polityką celów oraz stosowanego instrumentarium w okresie 50 lat jej istnienia.
• w module II omówimy uwarunkowania wpływające na kształt WPR, zarówno te wynikające z sytuacji polityczno – gospodarczej wewnątrz UE, jak i spowodowane procesami zachodzącymi na świecie. Ponadto przyjrzymy się bliżej kluczowemu instrumentowi WPR, jakim są płatności bezpośrednie służące wsparciu dochodów rolniczych. Zastanowimy się, jakie mogą być wady i zalety wykorzystania tego instrumentu oraz w jakim kierunku będą następować zmiany.
• moduł III powinien pomóc Państwu w zrozumieniu debaty toczącej się obecnie na forum unijnym i dotyczącej propozycji kolejnej reformy WPR. Problem ten zostanie zarysowany na tle kwestii związanych z przyszłością Polityki Spójności oraz budżetu unijnego i wyboru innych niż dotychczas priorytetów dla UE w celu sprostania wyzwaniom, przed jakimi stoi Unia w nadchodzących latach.

Przedstawione w modułach zagadnienia będą uzupełniane informacjami dotyczącymi funkcjonowania WPR w Polsce oraz wpływu tej polityki na rozwój naszego sektora rolnego  oraz innych nowych państw członkowskich. Zakres tematów zostanie tak dobrany, by pomóc Państwu w zrozumieniu polskiego stanowiska w zakresie przyszłego kształtu najważniejszych polityk unijnych (WPR i Polityka Spójności), w których Polska jest znaczącym beneficjentem.

Polityka pomocy publicznej - Adam A. Ambroziak

Wspólna polityka walutowa - Rafał Wielądek

Wykład został podzielony na cztery części. Pierwsza z nich Integracja Walutowa z Europie Zachodniej traktuje o projektach i procesach integracyjnych, mających na celu utworzenie wspólnej przestrzeni walutowej w Europie Zachodniej do roku 1979. Poznamy m.in. projekty związane z Planem Marshalla, mechanizm funkcjonowania Europejskiej Unii Płatniczej i Europejskiego Układu Walutowego, oraz regulacje Traktatu Rzymskiego dotyczące sfery monetarnej. Następnie zostaną przedstawione  pierwsze realne plany utworzenia Unii  Monetarnej w ramach EWG - plan Barre'a, plan Wernera, oraz nowy porządek monetarny powstały dzięki m.in. tym inicjatywom - tzw. wąż walutowy.

W następnej część wykładu (Europejski System Walutowy) zostanie przeanalizowana konstrukcja i funkcjonowaniem Europejskiego Systemu Walutowego. W ramach tego wykładu poznają Państwo funkcje waluty ECU, mechanizm kursowy i interwencyjny oraz charakterystykę dwudziestoletniego funkcjonowania Systemu.

Trzecia część zajęć (Unia gospodarcza i monetarna w ramach Unii Europejskiej) umożliwi zapoznanie się z konstrukcją obecnie funkcjonującej Europejskiej Unii Gospodarczej i Monetarnej (EUGiW): począwszy od bezpośredniej genezy tego projektu, tj. od Jednolitego Aktu Europejskiego i Planu Delorsa, poprzez regulacje Traktatu z Maastricht ustanawiającego formalnie EUGiW, w tym artykuły odnoszące się do Europejskiego Systemu Banków Centralnych, tzw. kryteria konwergencji oraz harmonogram powstawania unii gospodarczej i walutowej. Rozdział zostanie zakończony omówieniem mechanizmów uzupełniających EUGiW, w szczególności Planem Stabilizacji i Rozwoju.

Ostatnia części przedmiotu  została poświęcona kwestii przyszłego członkostwa Polski w EUGiW. Zostanie w niej przedstawiona ocena polskiej gospodarki w świetle kryteriów z Maastricht oraz zostaną omówione najważniejsze problemy, jakim Polska będzie musiała stawić czoło przed przyjęciem wspólnej europejskiej waluty.